PRAWO

PRODUKCJA FILMOWA

Producent zagraniczny, który planuje samodzielnie produkować film w Polsce, musi dopełnić formalności i wypełnić obowiązki przedsiębiorcy określone przez polskie prawo. Bez względu na to jaką formę prowadzenia działalności gospodarczej wybierze, konieczne jest zarejestrowanie jej oraz prowadzenie rachunkowości w języku polskim. Wobec możliwości i udogodnień  czekających na producentów zagranicznych w Polsce, najprostszą formą działalności w dziedzinie produkcji filmowej jest koprodukcja z polskim partnerem.

W 2002 roku Polska ratyfikowała Europejską Konwencję o Koprodukcji Filmowej, którą związanych jest 40 europejskich państw. Konwencja gwarantuje koprodukcjom podejmowanym przez swoje strony równość wobec filmów krajowych, zasady uczciwej współpracy oraz ułatwienia, chociażby przy przekraczaniu granic. Kraje związane Konwencją zobowiązane są ułatwić wjazd i pobyt oraz wydanie zezwoleń na pracę na swoim terytorium personelowi technicznemu i artystycznemu innych stron biorących udział w koprodukcji. Każda ze stron zezwala też na czasowy wwóz oraz wywóz urządzeń potrzebnych do produkcji i dystrybucji utworów kinematograficznych zrealizowanych w ramach Konwencji.

Konwencję stosuje się do:

  • koprodukcji, w których współdziałają co najmniej trzej koproducenci, mający swoją siedzibę w trzech różnych państwach-stronach Konwencji,
  • koprodukcji, w których współdziałają co najmniej trzej koproducenci, mający swoją siedzibę w trzech różnych państwach-stronach Konwencji, a także jeden lub kilku koproducentów, którzy nie mają siedziby w tych państwach (jednak całkowity wkład tych koproducentów nie może przekraczać 30% ogólnego kosztu produkcji filmu),
  • koprodukcji dwustronnych w przypadku braku jakiegokolwiek porozumienia regulującego dwustronne stosunki koprodukcyjne między dwiema stronami Konwencji.

Konwencja ustanawia zasadę, że w przypadku koprodukcji wielostronnej, wkład koproducenta musi wynieść pomiędzy 10 a 70% całkowitych kosztów produkcji filmu. Natomiast w przypadku, gdy Konwencja zastępuje porozumienie bilateralne, wkład koproducenta musi wynieść pomiędzy 20 a 80% całkowitych kosztów produkcji filmu.

Konwencja reguluje także kwestię wkładu technicznego i artystycznego koproducentów uznając, że udział personelu twórczego, technicznego i artystycznego, a także urządzeń technicznych musi być proporcjonalny do ich inwestycji. Koproducentów obowiązuje również współwłasność oryginału i kopii negatywu lub innego nośnika umożliwiającego reprodukcję.

Europejska Konwencja o Koprodukcji Filmowej dotyczy filmów europejskich, które uzyskały status koprodukcji. Przez film europejski należy rozumieć produkcję, w którą zaangażowana jest odpowiednia liczba twórców (z określonej w Konwencji grupy twórczej) i wykonawców (z ekipy technicznej) z państw koprodukujących. O uzyskanie statusu koprodukcji należy starać się na dwa miesiące przed rozpoczęciem zdjęć u władz wskazanych przez odpowiednie państwo-stronę w Konwencji. 

Sygnatariusze Konwencji: Albania, Armenia, Austria, Azerbejdżan, Belgia, Bośnia and Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Cypr, Dania, Finlandia, Francja, Niemcy, Grecja, Węgry, Islandia. Irlandia, Włochy,Łotwa, Litwa, Luksemburg, Malta, Mołdawia, Czarnogór, Holandia, Norwegia, Portugalia, Rumunia, Rosja, Serbia, Słowacja, Słowenia, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria, Macedonia, Turcja, Ukraina, Wielka Brytania

Polska zawarła również dwustronne umowy o koprodukcji z: Francją, Kanadą, Izraelem i Indiami, zgodnie z którymi wkład finansowy koproducentów ma wynosić od 20 do 80%, a wkład twórczy i techniczny powinien być proporcjonalny do udziałów stron w budżecie filmu. Umowy te dopuszczają również koprodukcję z krajami trzecimi, posiadającymi indywidualne umowy z Francją, Kanadą, Izraelem lub Indiami.    

PRAWO PRACY

Polska, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, gwarantuje obywatelom państw Wspólnoty swobodny przepływ osób, towarów, usług i kapitału. Oznacza to m.in. równy dostęp do rynku pracy oraz uznanie dyplomów i kwalifikacji zawodowych pracowników. Przepisy regulujące zatrudnienie i aktywność gospodarczą cudzoziemców na polskim rynku ustanawiają wprawdzie pewne ograniczenia wobec obywateli państw trzecich, ale polskie prawodawstwo systematycznie wprowadza w tej kwestii nowe udogodnienia. 

Polskie prawo wskazuje grupę osób, które uprawnione są do wykonywania pracy na terytorium Polski bez konieczności uzyskiwania na to zezwolenia. Należą do niej obywatele Unii Europejskiej i państw, z którymi Unia zawarła umowy o swobodnym przepływie osób. Bez zezwolenia pracować mogą także osoby posiadające pozwolenie na pobyt lub osiedlenie się w Polsce. Ponadto, polskie prawo wymienia kategorie osób, które ze względu na szczególny charakter wykonywanych zadań zwolnione są z obowiązku starania się o zezwolenie na pracę. Do tej grupy należą cudzoziemcy, którzy indywidualnie lub w zespołach wykonują usługi artystyczne trwające nie dłużej niż 30 dni w roku kalendarzowym. Do usług tych zalicza się występy aktorów, reżyserów, recytatorów, dyrygentów, instrumentalistów, wokalistów, aktorów cyrkowych, tancerzy lub mimów.

Zatrudnienie w Polsce odbywa się na podstawie pisemnej umowy o pracę (wiążącej pracownika z pracodawcą na czas nieokreślony, określony lub na czas wykonania określonej pracy) oraz na podstawie umów cywilnoprawnych, jak umowa zlecenia, umowa o świadczenie usług, umowa o dzieło i umowa agencyjna. Stroną umowy cywilnoprawnej, którą zawiera się na czas określony, może być zarówno osoba fizyczna jak i inny przedsiębiorca. Kwestie, które powinny zostać zawarte w umowie o pracę szczegółowo opisuje Kodeks Pracy, zaś w umowach cywilnoprawnych – Kodeks Cywilny.

W procesie produkcji filmowej najpowszechniej stosuje się umowy zlecenia i umowy o dzieło. W umowie o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Jest to tzw. umowa rezultatu, w której twórca ma obowiązek dostarczyć producentowi określone efekty swojej pracy. Z kolei w umowie zlecenia, nazywanej umową starannego działania, zobowiązanie zleceniobiorcy polega na wykonaniu określonej pracy i na starannym działaniu w danej sprawie. Inne typy umów stosowanych w procesie produkcji filmu dotyczą praw autorskich i omówione są w ustępie Prawo autorskie.

PRAWO GOSPODARCZE

Obywatele państw Unii Europejskiej, a także obywatele Norwegii, Islandii, Lichtensteinu i Szwajcarii, oraz osoby posiadające pozwolenie na pobyt lub osiedlenie się w Polsce mogą podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak polscy przedsiębiorcy. Pozostałe osoby zagraniczne mogą podejmować działalność gospodarczą wyłącznie w formach: spółki komandytowej, spółki komandytowo-akcyjnej, spółki akcyjnej oraz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością . Osoby te mogą również przystępować do wyżej wymienionych spółek oraz obejmować i nabywać w nich akcje i udziały.

Najbardziej rozpowszechnioną formą prowadzenia działalności gospodarczej w polskim przemyśle filmowym jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

Może być utworzona przez jednego bądź więcej wspólników, jednak nie wyłącznie przez inną jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki, jednak muszą wnieść kapitał zakładowy, w wysokości co najmniej 5 000 zł (ok. 1 190 EUR). Spółka odpowiada za swoje zobowiązania własnym majątkiem. Jest również płatnikiem podatku od osób prawnych (CIT). Aby założyć spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością należy:

  • sporządzić umowę spółki,
  • wpłacić kapitał zakładowy,
  • powołać organy spółki,
  • zarejestrować ją w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego 

Podczas tego postępowania określa się na podstawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), zasadniczo podobnej do międzynarodowej klasyfikacji NACE przedmiot działalności spółki, dzieli udziały wspólników, zgłasza spółkę jako płatnika do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) oraz wnioskuje o nadanie numeru REGON (Rejestr Gospodarki Narodowej) i numeru NIP (numer identyfikacji podatkowej). Do obowiązków przedsiębiorcy należy także opłacanie podatków i wnoszenie opłat (jak VAT, podatek dochodowy, zaliczki na podatek od wypłacanych wynagrodzeń, składki ubezpieczeniowe) oraz składanie deklaracji podatkowych i sprawozdań finansowych.

PRAWO AUTORSKIE

Prawa autorskie to ogół praw przysługujących autorowi utworu, upoważniające autora do decydowania o użytkowaniu dzieła i czerpania z niego korzyści. Polskie prawo wyróżnia:

  • autorskie prawa osobiste,
  • autorskie prawa majątkowe.

Autorskie prawa osobiste chronią więź twórcy z utworem. Przysługują zawsze twórcy, nie wygasają z biegiem czasu i są niezbywalne – nie można ich przenieść na inne osoby. Twórca może się jednak zobowiązać do nie wykonywania tych praw.

Prawa majątkowe chronią materialny byt twórcy, który może korzystać z dzieła i rozporządzać nim za wynagrodzeniem. Twórca może przenieść prawa majątkowe, w całości albo w określonym zakresie, na inne osoby.

Producent nabywa prawa do filmu poprzez zawarcie umów o przeniesienie majątkowych praw autorskich ze współtwórcami filmu – m.in. reżyserem, autorem obrazu, scenarzystą, scenografem, twórcą kostiumów, autorem efektów specjalnych i kompozytorem. Z twórcami zawiera się najczęściej jedną umowę o dzieło – na wykonanie dzieła oraz na przeniesienie autorskich praw majątkowych, a w przypadku dzieła już skończonego lub ready-to-use, np. scenariusza, wystarczy samo przeniesienie autorskich praw majątkowych.

Należy wiedzieć, że przeniesienie całości praw majątkowych nie pozbawia twórcy wyłącznego prawa do decydowania o wykonaniu tzw. zależnego prawa autorskiego. Zakres nabytych praw zależy od treści zawartych umów – umowy powinny mieć zawsze formę pisemną i szczegółowo określać warunki porozumienia stron. Na przykład, jeśli producent planuje wykorzystanie zdjęć filmowych do produkcji materiałów promocyjnych, takich jak plakaty czy zwiastuny, w umowie z autorem obrazu powinna znaleźć się klauzula postanawiająca o eksploatacji zdjęć filmowych także poza filmem lub zobowiązanie twórcy do niewykonywania autorskich praw osobistych w sposób naruszający słuszne interesy producenta. Wyjątkiem jest prawo do tłumaczenia filmu na różne wersje językowe bez zgody współtwórców, które przysługuje producentowi. Warto też pamiętać, że prawa nabyte na podstawie umowy mogą być ponownie zbyte, chyba że umowa stanowi inaczej.

POMOC PRAWNA

7R LEGAL KANCELARIA PRAWNA
60-774 Poznań, ul. Szewska 15 lok.4
tel. +48 691 555 020
kancelaria@7r.pl, www.7r.pl

 

CZYŻEWSCY KANCELARIA ADWOKACKA

00-669 Warszawa, ul. Emilii Plater 10 lok.57
tel. +48 22 407 21 01, fax +48 22 407 00 01
info@kclegal.eu, www.kclegal.eu

DENTONS


00-124 Warszawa, Rondo ONZ 1
tel. +48 22 242 52 52, fax +48 22 242 52 42
tomasz.dabrowski@dentons.com, www.dentons.com

 

HOCHMAN ROZWAŁKA KANCELARIA PRAWNA

02-629 Warsaw, ul. Pilicka 5
tel. +48 22 831 72 00, +48 22 831 95 21, fax +48 22 887 43 61
box@kancelariahrk.pl, www.kancelariahrk.pl

JATCZAK I WSPÓLNICY KANCELARIA PRAWNA

61-728 Poznań, ul. 3 Maja 47 lok.2
tel. +48 61 859 58 00, fax +48 61 859 58 01
03-916 Warsaw, ul. Walecznych 34 lok.2
tel. +48 22 813 21 34, fax +48 22 813 21 35

kancelaria@jjlegal.pl, www.jjlegal.pl

KUNACHOWICZ & CO.

02-583 Warsaw, ul. Wołoska 9A
tel. +48 22 250 20 95, +48 728 807 554, fax +48 22 250 20 98
biuro@kuchanowicz.com, www.kuchanowicz.co

LASSOTA I PARTNERZY KANCELARIA ADWOKACKA

35-329 Rzeszów, Al. Krzyżanowskiego 8 lok.3
tel. +48 17 850 60 77, +48 17 850 60 78, fax +48 17 850 60 79
rzeszow@lassota.pl

30-529 Krakow, ul. Józefińska 33 lok.13
tel. +48 12 421 78 80, fax +48 12 398 37 38
krakow@lassota.pl

50-056 Wrocław, ul. Wierzbowa 15 lok.50
tel. +48 71 727 72 21, fax +48 71 722 04 22
wroclaw@lassota.pl, www.lassota.pl

KANCELARIA PRAWNA JFCD – JERSCHINA-FUS CICHOCKA DURIASZ

00-582 Warsaw, Al. Szucha 2/4 lok.53
tel./fax +48 22 403 45 00, +48 22 414 53 00
biuro@jfcd.pl, www.jfcd.pl

KANCELARIA ADWOKACKA BARTOSZ PARTYŁA


31-226 Krakow, ul. Vetulaniego 1A
tel. +48 606 214 254, +48 503 099 391, fax +48 12 415 68 53
kancelaria@partyla.pl, www.kancelariapartyla.pl

KANCELARIA PODATKOWO-PRAWNA GRZEGORZ BARAN & JOANNA PLUTA

00-429 Warsaw, ul. Rozbrat 32 lok.6
tel. +48 22 252 49 81, fax +48 22 258 48 55
www.kancelariapp.pl

KRÜGER & PARTNERZY

61-777 Poznań, ul. Woźna 9 lok.B
tel.
+48 61 222 47 48, fax +48 61 222 47 49
office@krugerlegal.com, www.krugerlegal.com

LEŚNODORSKI ŚLUSAREK I WSPÓLNICY

02-531 Warsaw, ul. Łowicka 62
tel. +48 22 646 42 10, fax +48 22 646 28 77

40-094 Katowice, ul. Słowackiego 13
tel. +48 32 730 02 00, +48 32 730 02 01, fax +48 32 730 02 02
80-838 Gdańsk, ul. Targ Rybny 11A lok.4
tel./fax  +48 58 305 46 63
lsw@lsw.com.pl, www.lsw.com.pl

PAŁUCKI TRUSIŃSKI PRAWO I PODATKI

02-087 Warszawa, al. Niepodległości 223 lok.8
tel. +48 22 498 16 84, +48 22 498 16 95, fax +48 22 499 44 37
biuro@ptlegal.pl, www.ptlegal.pl

UNITED PROFESSIONALS KANCELARIE ADWOKACKIE

80-831 Gdańsk, ul. Piwna 1/2 lok.102
tel. +48 58 354 26 34, +48 600 910 961
82-300 Elbląg, ul. Kilińskiego 47 lok.13
biuro@up-kancelarie.pl, www.up-kancelarie.pl

KOWALCZYK & PARTNERS

02-808 Warszawa, ul. Zięby 40/52a
tel. +48 691 526 370
office@kowalczykpartners.plwww.kowalczykpartners.pl

ORGANIZACJE ZBIOROWEGO ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI

W Polsce funkcjonują organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, które zrzeszają twórców, artystów wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne. Ich zadaniem jest ochrona powierzonych im praw autorskich, realizowana poprzez zarządzanie tymi prawami oraz pobieranie od użytkowników wynagrodzenia z tytułu korzystania z utworów i wypłacanie go twórcom. Oto te z nich, które dotyczą lub mogą dotyczyć filmu:

ZWIĄZEK AUTORÓW I PRODUCENTÓW AUDIOWIZUALNYCH (ZAPA)

00-832 Warsaw, ul. Żelazna 28/30
tel. +48 22 581 43 60, fax +48 22 581 43 61
biuro@zapa.org.pl, www.zapa.org.pl

Związek Autorów i Producentów Audiowizualnych działa w strukturach Stowarzyszenia Filmowców Polskich. Chroni prawa producentów utworów audiowizualnych, reżyserów, scenarzystów, operatorów obrazu, scenografów, kostiumografów, dekoratorów wnętrz, operatorów dźwięku i montażystów.

ZWIĄZEK ARTYSTÓW SCEN POLSKICH (ZASP)

00-536 Warsaw, Al. Ujazdowskie 45
tel. +48 22 696 79 00, fax +48 22 696 79 09
zasp@zasp.pl, www.zasp.pl

Związek Artystów Scen Polskich reprezentuje interesy artystów i twórców. Zarządza prawami autorskimi reżyserów i scenografów teatralnych oraz prawami pokrewnymi artystów wykonawców – aktorów, solistów, śpiewaków i tancerzy.

STOWARZYSZENIE AUTORÓW ZAiKS

00-092 Warsaw, ul. Hipoteczna 2
tel. + 48 22 827 60 61-9, fax + 48 22 828 92 04
00-158 Warsaw, ul. Nalewki 8
tel. +48 22 635 51 77, fax +48 22 635 55 46
zaiks@zaiks.org.pl, www.zaiks.org.pl

Stowarzyszenie Autorów ZAiKS zarządza prawami autorskimi do utworów słownych, muzycznych, słowno-muzycznych, choreograficznych i pantomimicznych oraz słownych, muzycznych, słowno-muzycznych i choreograficznych w utworze audiowizualnym.

UBEZPIECZENIE

W Polsce istnieją firmy ubezpieczeniowe, które oferują ubezpieczenia produkcji filmowej. Wybór pomiędzy nimi nie jest zbyt duży, ale za to ceny polis nie są wygórowane.

W przypadku zniszczenia sprzętu, garderoby lub scenografii ubezpieczyciel pokryje koszty odtworzenia przedmiotów i kostiumów, wynajęcia sprawnego sprzętu i organizacji nowego planu zdjęciowego. Ochrona udzielana przez ubezpieczyciela rekompensuje także straty powstałe wskutek przerwania produkcji z powodu niekorzystnych warunków pogodowych lub niedyspozycji (choroba, wypadek) głównych aktorów. Dostępne są ubezpieczenia chroniące nośniki zawierające materiał filmowy, a także ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej na wypadek szkód powstałych na ciele i mieniu osób trzecich. Oferowane są także ubezpieczenia Completion Bond, a nawet Errors & Omissions (E&O), przydatne już na etapie dystrybucji filmu, które chroni producenta w przypadkach nieumyślnego łamania praw autorskich.

EUCO BROKER

59-220 Legnica, ul. Kolbego 18
tel. +48 76 745 40 86, fax +48 76 745 40 87
biuro@eucobroker.pl, www.eucobroker.pl

EXITO BROKER / EVENTS COVERAGE

00-355 Warsaw, ul. Tamka 38
tel. +48 22 211 16 70, +48 504 162 791, fax +48 22 211 16 71
events@exitobroker.pl, www.eventscoverage.eu

GRAS SAVOYE POLSKA


40-047 Katowice, ul. Kościuszki 66
tel. +48 32 606 78 55-8, fax +48 32 354 20 32
katowice@grassavoye.pl

61-777 Poznań, ul. Woźna 11
tel. +48 61 855 05 15-7, fax +48 61 853 06 12
poznan@grassavoye.pl, www.grassavoye.pl

KONRAD ALABRUDZIŃSKI BROKERZY UBEZPIECZENIOWI I REASEKURACYJNI

00-753 Warszawa, ul. Gagarina 9 lok.35
05-230 Ossów, ul. Rozwadowskiego 35C
tel. +48 22 840 85 21, +48 604 580 584, fax +48 22 840 85 22
poczta@alabrudzinski.pl, www.alabrudzinski.pl

MAKONLINE

01-695 Warszawa, al. Słowiańska 20 lok.8
tel. +48 22 832 11 89, +48 22 392 96 47, fax +48 22 427 89 57
info@makonline.pl, www.makonline.pl

MENTOR


87-100 Toruń, ul. Szosa Chełmińska 177/181
tel. +48 56 669 33 00, fax +48 56 669 33 04
02-703 Warsaw, ul. Bukowińska 10 lok.98
tel. +48 22 654 12 50, fax +48 22 654 12 49
mentor@mentor.pl, www.mentor.pl

PROFESJONALNE UBEZPIECZENIA

05-160 Modlin Twierdza, Nowy Dwór Mazowiecki, ul. Malewicza 117 lok.12
tel. +48 695 555 333
, +48 22 713 01 00, fax +48 22 713 04 00
broker@profesjonalneubezpieczenia.pl, www.profesjonalneubezpieczenia.pl



UNIBROKER

01-804 Warszawa, ul. Granowska 12
tel. +48 22 832 13 70, +48 22 832 13 82, fax +48 22 398 87 11
www.unibroker.pl